Ανασκόπηση: «Gone Baby Gone» (2007)

Από τη Βίβιαν Μελικόκη

To «Gone Baby Gone» («Χωρίς Ίχνη») αποτέλεσε την πρώτη σκηνοθετική προσπάθεια του Μπεν Άφλεκ, όντας το εφαλτήριο μιας ιδιαίτερα ποιοτικής πορείας -σκηνοθετικά πάντα- («The Town», «Argo»), ενώ στο σενάριο συναντιέται με τον γνώριμο από τα παλιά («Good Will Hunting») Άαρον Στόκαρντ. Πρόκειται για ένα ηθογραφικό δράμα μυστηρίου που μοιάζει με αινιγματικό ξετύλιγμα κουβαριού, κατά το οποίο καταβάλλεται μια προσπάθεια οι θεατές να συμμετέχουν στο μετεωρισμό -λες και οι είναι ακροβάτες σ’ ένα τεντωμένο σκοινί που ενώνει τις κορυφές ενός ουρανοξύστη- μεταξύ των εύθραυστων ισορροπιών σχετικά με το τι είναι ορθό, ηθικό ή κόντρα στους άγραφους κανόνες, νόμιμο ή πέρα από τα όρια των θεσπισμένων κανόνων της κοινωνίας, τι είναι δίκαιο, σωστό και εν τέλει λυτρωτικό.

Όλα αυτά τα ερωτήματα αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα, όταν συνειδητοποιείς ότι διακυβεύεται το μέλλον ενός παιδιού, το οποίο αντικειμενικά στερείται οποιασδήποτε ικανότητας να λάβει την παραμικρή απόφαση για τον εαυτό του και η τύχη του εξαρτάται ολότελα από τους άλλους. Ποιος είναι ικανός να αποφασίσει; Βάσει ποιων κριτηρίων; Της λογικής ή της αφαιρετικής ενσυναίσθησης του τι προάγει το υπέρτατο συμφέρον του παιδιού; Απορίες που πλέκονται, ξεπλέκονται και περιπλέκονται μέσα από τους διαλόγους των ηρώων καθ’ όλη τη διάρκεια της ταινίας, υπό το διαφορετικό πρίσμα του καθενός, αναδεικνύοντας τις ποικίλες διαβαθμίσεις των εν λόγω ζητημάτων, διαχέοντας άπλετο φως στα επιχειρήματα της έκαστης πλευράς, που όλοι μας λίγο πολύ υποστηρίζουμε, αλλά καμία δεν μας ταιριάζει ολότελα.

Με φόντο τις λαϊκές συνοικίες του Ντόρτσεστερ της Βοστόνης, ο σκηνοθέτης έρχεται να αντιμετωπίσει με σοφτ ρεαλισμό και να αποδώσει με όση αληθοφάνεια του επιτρέπουν τα μέσα που διαθέτει (και ιδίως η υποκριτική δεινότητα των μετεχόντων) τη σλανγκ της φτωχογειτονιάς, των τοξικομανών, της τοπικής μαφίας και των badass αστυνομικών. Άλλοτε το επιτυγχάνει, ξεπερνώντας -ενδεχομένως- κάθε προσδοκία, όπως συμβαίνει με το ρεσιτάλ ερμηνείας από τον Εντ Χάρις στον ρόλο του αστυνομικού Ρέμι Μπρέσαντ, ο οποίος εγγίζει αριστοτελικά, οριακά και τέλεια (δίχως να μπορείς να αφαιρέσεις ή να προσθέσεις κάτι), χωρίς να υπερβαίνει το μεταίχμιο και να μεταβαίνει στην αντίπερα όχθη ενός γραφικού παροξυσμού ηθικολογίας περί του τι είναι ηθικό ή δίκαιο.

Άλλοτε, πάλι, τα μέσα δεν ανταποκρίνονται στο ύψος των περιστάσεων, όπως στην περίπτωση του Τσιζ (Έντι Γκάθεγκι), του επικεφαλής της τοπικής μαφίας, και συγκεκριμένα στο λογύδριο κατά το οποίο ηχείται για πρώτη φορά ο τίτλος του έργου, που εν συνεχεία θα επαναληφθεί στις τελευταίες σκηνές της ιστορίας, εντείνοντας το αμετάκλητο της απώλειας του παιδιού. Η εν λόγω αδυναμία που ισοσκελίζεται, τόσο από το περιεχόμενο του διαλόγου που αναδεικνύει τον άγραφο κανόνα της μαφίας -ακόμα και ο άθλιος υπόκοσμος, του οποίου ηγείται, τα παιδιά τα αφήνει στην άκρη-, όσο και από την ακόμη πιο ηχηρή ανταπάντηση-απειλή-υπενθύμιση του Πάτρικ (Κέισι Άφλεκ) [ενδείξεις-προπομπός της νίκης του στα φετινά Όσκαρ] του τι συμβαίνει στη φυλακή σε αυτούς που ανακατεύονται με παιδιά. Η συγκεκριμένη στιχομυθία εξάρει την αντίθεση που γεννάται με επίκεντρο την αντιμετώπιση των παιδιών, ανάμεσα σε χώρους απόλυτης ανομίας (υπόκοσμος, φυλακή) και σε χώρους που προασπίζονται και ευαγγελίζονται την ευταξία και την ευνομία (αστυνομία εν πρώτοις, οικογενειακό περιβάλλον έπειτα). Ενδιαφέρουσα είναι και η παρουσία της συντρόφου-συνεργάτιδας του Πάτρικ, Άντζι (Μισέλ Μόναχαν), η οποία αβαντάρει την πλοκή, επιτελώντας χρέη αντίβαρου και οξύνοντας τη σπουδαιότητα του ηθικού βάρους της απόφασης που καλείται να λάβει ο πρώτος, αλλά και συνάμα φωτίζοντας τα επιχειρήματα της έτερης πλευράς που σχετίζονται με την προαγωγή του υπέρτερου συμφέροντος του παιδιού.

Στο χρονικό σημείο που οι θεατές έχουν ήδη διανύσει μια ώρα παρακολουθώντας το δράμα, και οι ελπίδες ανεύρεσης του μικρού έχουν εξανεμιστεί, ένα ενδιαφέρον twist plot λαμβάνει χώρα για να αναταράξει τη νηνεμία του πένθιμου σκηνικού. Σπίθες δράσης, λοιπόν,  αναφλέγουν τη γραμμικότητα της αφήγησης, οδηγώντας τα μονοπάτια των ηρώων να διασταυρωθούν εκ νέου, σκορπίζοντας σπόρους αμφιβολιών σχετικά με την αληθινή τύχη του παιδιού και έτσι, εν τέλει δίνεται μια νέα ώθηση στο ξετύλιγμα της πλοκής.

Αναφορικά με τη φωτογραφία -ιδιαίτερα τα μακρινά πανοραμικά πλάνα, αλλά και οι παραστάσεις από τη γειτονιά-, αξίζει να σημειωθεί ότι πέραν της γνωστής της λειτουργίας, που συνήθως επιτελεί ως συνεκτικός σύνδεσμος μεταξύ των σκηνών και καλύπτοντας τις μεταβάσεις της αφήγησης, έχει τις καλές της στιγμές. Αγαπημένη (φωτογραφικά) στιγμή διακρίνεται ένα γκρο πλαν στα τρία σφηνάκια που γεμίζονται με ουίσκι, τα οποία πίνει -μετά από 23 ολόκληρα χρόνια αποχής- ο πρώην αλκοολικός Λάιονελ. Αναπόδραστα οι συνειρμοί που ξεπετιούνται μας οδηγούν στη συσχέτισή του πλάνου με τον εθισμό των σεναριογράφων και τις δυσκολίες που μετέρχονται, παλεύοντας με τις “κακές” τους συνήθειες, εξάροντας ταυτόχρονα την ένταση που νιώθει ο ήρωας την εν λόγω κομβική στιγμή.

Η τελευταία σκηνή του «Gone Baby Gone» κλείνει με το αινιγματικό του μειδίαμα και τη στωικότητα των εκφράσεων του προσώπου του Πάτρικ, ο οποίος κάνοντας baby-sitting σ’ ένα ακατάστατο χάος βρίσκεται αντιμέτωπος με την επιλογή του. Μήπως είχε δίκιο ο γερο-chief Τζακ (Μόργκαν Φρίμαν); Σε ένα-δύο χρόνια μπορεί να μη μετανιώσει, σε 30 όμως; Κανείς δεν ξέρει ή μπορεί να προβλέψει τη συνέχεια. ‘Η μήπως όχι;

(Κάτι “κλωτσάει” και δεν μπορείς να λάβεις θέση υπέρ κανενός. Έτσι είναι και τα πράγματα στη ζωή. Ποτέ δεν μπορείς να διαχωρίσεις με ακρίβεια λέιζερ το black&white, την ορθότητα της μίας ή της άλλης πλευράς.)

Βαθμολογία: 3,5/5

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s